Viel dal Pan to wspaniały szlak widokowy, biegnący wysoko między Val di Fassa w Trydencie a Arabbą w Wenecji Euganejskiej. Przez większość wędrówki Marmolada pozostaje przed naszymi oczami, z jeziorem Fedaia rozciągającym się u jej stóp i wysokogórskimi łąkami na pierwszym planie. To właśnie ta ciągłość wyróżnia go spośród wielu innych tras w Dolomitach: nie dociera się do pojedynczego punktu widokowego, lecz wędruje się przez długi czas, zanurzając się w panoramie.
Nazwa Viel dal Pan (Via del Pane) upamiętnia kupców z Belluno, którzy transportowali mąkę do dolin ladyńskich, omijając drogi prowadzące przez doliny.
Wraz z przeniesieniem handlu na współczesne szlaki, szlak utracił swoją funkcję, ale został przywrócony do użytku turystycznego i stał się jednym z najpopularniejszych szlaków w Dolomitach. W języku niemieckim nazywany jest również Bindelweg , na cześć lekarza i alpinisty Karla Bindela, który przyczynił się do jego rozwoju pod koniec XIX wieku.
Szlak biegnie powyżej 2000 metrów, na otwartej przestrzeni, praktycznie bez cienia. W pogodne dni widok rozciąga się na dziesiątki kilometrów; jednak gdy pogoda się zmienia, na szlaku trudno znaleźć schronienie przed słońcem, wiatrem i burzami.
Do szlaku można dotrzeć zarówno od strony Trydentu, jak i Wenecji Euganejskiej, ale nazwa Viel dal Pan jest używana w odniesieniu do różnych dni: odcinka od Col dei Rossi do schroniska, trasy w obie strony z przełęczy Pordoi, przejścia przez Porta Vescovo oraz kontynuacji w kierunku przełęczy Fedaia. Łączy je ten sam krajobraz i fragment szlaku nr 601, ale różnią się długością, nawierzchnią ani logistyką.
Odkryj najlepsze oferty spędzenia wakacji w najlepszych alpejskich chatach i domkach w Dolomitach, najlepszych obiektach zanurzonych w sercu Dolomitów w typowym alpejskim stylu
Marmolada dominuje w krajobrazie, a jezioro Fedaia stopniowo wkracza na scenę, zmieniając kształt z każdym zakrętem. Odwracając się, widać masyw Sella; z sektora Pordoi otwierają się przebłyski Sassolungo, Sassopiatto i szczytów otaczających górną część doliny Fassa. W kierunku regionu Veneto wyłania się Col di Lana, a w pogodne dni także inne szczyty Dolomitów Belluno.
Wczesnym latem alpejskie kwiaty dodają łąkom barw; później zieleń staje się bardziej sucha, a światło wyraźniej uwydatnia fałdy terenu. Nawet lodowiec nie zawsze wygląda jak jednolita biała wstęga: niedawny śnieg, chmury, mgła i pora roku zmieniają kontrast ze skałą. Zdjęcia historyczne i te wykonane współcześnie nie przedstawiają dokładnie tego samego krajobrazu.
Jak dotrzeć do Viel dal Pan
sekcje strony
Z Val di Fassa, z Canazei lub Alba di Canazei
Od strony Fassy do Col dei Rossi można dotrzeć kolejką linową Canazei-Pecol i kolejną kolejką, lub bezpośrednim połączeniem z Alba di Canazei, gdy jest czynne. W ten sposób ominiesz pierwsze podejście z przełęczy Pordoi i zaczniesz na dużej wysokości. Jest to również punkt dostępu polecany przez Biuro Turystyczne Val di Fassa tym, którzy chcą ograniczyć się do najłatwiejszego odcinka do schroniska Viel dal Pan.
Godziny i okresy otwarcia zmieniają się co roku. W 2026 roku wyciągi Canazei i Pecol będą miały dłuższy sezon niż połączenie Alba, ale warto sprawdzić zaktualizowaną stronę wyciągów na krótko przed wyjazdem. Ostatni zjazd również należy wziąć pod uwagę od samego początku, zwłaszcza jeśli planujesz kontynuować jazdę poza schroniskiem.
Alternatywnie, można dojechać na przełęcz Pordoi i rozpocząć wędrówkę bezpośrednio z drogi, na zboczu naprzeciwko kolejki linowej Sass Pordoi. Po pierwszym podejściu w kierunku rejonu Belvedere, mijamy Baita Fredarola i wchodzimy na długi, trawiasty trawers, mając przed sobą Marmoladę. Stąd można rozpocząć wędrówkę bez korzystania z wyciągów i wrócić tą samą drogą. Przed wejściem ważne jest sprawdzenie natężenia ruchu, parkingu i ewentualnych ograniczeń.
Z Veneto, z Arabby i Porta Vescovo
Po wschodniej stronie trasy kolejka linowa Funifor kursuje z Arabby do stacji górskiej Porta Vescovo. Stamtąd szlak 601 biegnie grzbietem w kierunku przełęczy Pordoi, początkowo opadając łagodnie, a następnie z ciągłymi wzniesieniami i spadkami. Oficjalna trasa Arabby uznaje to za przejście i wskazuje około trzech godzin drogi do przełęczy, a nie krótki spacer tam i z powrotem.
Idąc w kierunku Pordoi, Marmolada pozostaje po lewej stronie, a Arabba oddala się. Aby wrócić, będziesz potrzebować autobusów dostosowanych do rozkładu jazdy lub drugiego środka transportu; poleganie wyłącznie na ostatnim autobusie grozi pośpiechem.
Połączenie z przełęczą Fedaia
Przełęcz Fedaia łączy się z Viel dal Pan, ale szlak wiodący od jeziora ma większe przewyższenie. To samo dotyczy kierunku odwrotnego: zejście ze schroniska w kierunku Fedaia to nie to samo, co kontynuacja szlaku wyżej położonego. Nawierzchnia staje się bardziej nierówna, nachylenie wzrasta, a drogę powrotną należy zaplanować przed wyruszeniem. Z małymi dziećmi najlepiej zatrzymać się w schronisku i wrócić tą samą drogą, nie schodząc w kierunku Fedaia, ponieważ jezioro z góry wydaje się bliskie.
Łatwa trasa wymagająca uwagi
Przewyższenie w centralnym odcinku nie jest znaczące: na przemian występują krótkie podjazdy, niemal płaskie odcinki i łagodne zjazdy. Reputacja łatwej wędrówki wynika głównie z tego odcinka Viel dal Pan, a nie z alternatywnych tras schodzących do Fedaia ani z całkowitego przejścia z możliwością zorganizowania drogi powrotnej.
Ponieważ na większości szlaku nie rosną drzewa, słońce i wiatr są niemal nieprzerwanie przez wiele godzin. Woda, krem z filtrem, kapelusz i ciepła warstwa odzieży są niezbędne, nawet przy bezchmurnej pogodzie. Na początku sezonu, gdy dno doliny jest już letnie, mogą utrzymywać się opady śniegu i mokre plamy; po deszczu grunt może stać się śliski.
Gdy chmury i mgła docierają do grzbietu, sytuacja zmienia się gwałtownie, a wzrok, który umożliwia intuicyjną orientację, zostaje utracony. Kurtka przeciwdeszczowa nie zastąpi zawrócenia, jeśli na Marmoladzie lub Selli pojawi się burza. Przed wyruszeniem sprawdź prognozę pogody, stan szlaku i czas powrotu, zabierając ze sobą mapę, która odróżnia trasę 601 od wariantów grzbietowych i połączeń z Fedaią.
W kilku miejscach szlak biegnie wzdłuż zbocza i jest na tyle wąski, że wymaga ostrożności podczas przechodzenia przez ścieżki. Nie ma sensu iść wzdłuż krawędzi, żeby zrobić lepsze zdjęcie, a na stromych łąkach nierozsądnie jest schodzić ze ścieżki. Buty z podeszwą dostosowaną do terenu są bardziej pomocne niż ogólny opis szlaku jako łatwego.
Kolejka linowa zawiezie Cię na szczyt i przez łąki do schroniska, gdzie możesz zatrzymać się, aby podziwiać Marmoladę, jezioro i ruch chmur. Dzieci, które już przyzwyczaiły się do chodzenia, mogą cieszyć się wzniesieniami i zejściami, ale na węższych odcinkach muszą być blisko osoby dorosłej. Przejście do Fedai i dłuższe trasy nie są kontynuacją rodzinnej wędrówki.
Którą ścieżkę wybrać?
Z Col dei Rossi do schroniska jest mniej podejścia i można tam dotrzeć o każdej porze. Z przełęczy Pordoi wędrówka jest dłuższa, ale nie ma potrzeby korzystania z wyciągów i można wyjść przed ich otwarciem. Oba wejścia prowadzą do panoramicznego odcinka z widokiem na Marmoladę.
Każdy, kto wędruje z Porta Vescovo do Przełęczy Pordoi, musi wcześniej sprawdzić autobusy i wyciągi lub zostawić drugi pojazd po dotarciu na miejsce. Kontynuowanie wędrówki ze schroniska w kierunku Przełęczy Fedaia wydłuża zejście do jeziora i zwiększa wysiłek. Termin „ trasa okrężna ”, często używany w internecie, może odnosić się do różnych kombinacji dróg dojazdowych, szlaków i wyciągów; przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z którejś z nich, ważne jest sprawdzenie jej dokładnej trasy i stanu.
Po dotarciu do schroniska Viel dal Pan możesz zdecydować, czy kontynuować wędrówkę, w zależności od pogody, zmęczenia dzieci i pozostałych godzin. Ze schroniska możesz wrócić, nie tracąc najbardziej panoramicznego odcinka: z tarasu widać już jezioro Fedaia i Marmoladę.
Schronisko Viel dal Pan
Schronisko Viel dal Pan znajduje się na wysokości 2.432 metrów n.p.m. na Sasso Cappello. Z tarasu roztacza się bezpośredni widok na Marmoladę i jezioro Fedaia, a za nim przebiega szlak nr 601. Schronisko jest głównym punktem odniesienia na trasie i oferuje restauracje oraz pokoje gościnne w sezonie.
Jego historia sięga 1952 roku, kiedy przewodnik górski Fortunato Dantone otworzył pierwszy, niewielki Bazar Viel dal Pan . W 1954 roku strawił go pożar, ale budynek był odbudowywany i rozbudowywany przez lata, aż do całkowitego remontu w 2003 roku. Schronisko to nie jest więc tylko restauracja położona przy słynnym szlaku: jest częścią współczesnej historii szlaku i rodziny, która przekształciła go w stałą bazę.
W szczycie lata stoliki na tarasie mogą być zajęte, gdy zjeżdżają się tu turyści z Canazei, Alby, Pordoi i Arabby. Osoby szukające lunchu lub noclegu powinny sprawdzić godziny otwarcia i dostępność, szczególnie na początku i pod koniec sezonu. Stara opinia nie wystarczy, aby potwierdzić, że kuchnia i pokoje są otwarte w wybranym dniu.
Fotografowanie marmolady z Viel dal Pan
Marmolada jest najbardziej oczywistą obecnością, ale ciągłe powtarzanie jej nie oddaje sprawiedliwości tej trasie. Na początku najlepiej uwzględnić Sellę i środowisko Pordoi; dalej łąki prowadzą wzrok w kierunku lodowca. W miarę zbliżania się do schroniska, jezioro Fedaia rozszerza się: trawiaste zbocze, woda i północna ściana góry – wszystko to widać na jednym obrazie.
Z niektórych punktów obserwacyjnych warto rozszerzyć spojrzenie, aby objąć cały balkon, podczas gdy w innych wystarczy skupić się na jednym szczególe: lodowcu, szczytach Marmolady lub odbiciach w tafli jeziora. Niskie chmury niekoniecznie psują dzień: mogą rozdzielić poziomy i pozwolić wynurzyć się tylko części szczytów. Gdy jednak powietrze jest przejrzyste, warto zawrócić i poszukać połączenia między szlakiem, Sellą a górną częścią Val di Fassa.
Wraz z upływem godzin i zmianą pór roku, relacja między bladą skałą, śniegiem, wodą jeziora i zielonymi łąkami ulega zmianie. W biały dzień kontrast może być wyraźny; jednak o świcie i o zmierzchu wyciągi mogą być zamknięte. Osoby chcące fotografować w tych godzinach muszą zorganizować wejście, powrót lub nocleg, bez konieczności nocnego dojazdu. Nocleg w schronisku jest najbliższą opcją do punktu początkowego szlaku, ale należy go zarezerwować i potwierdzić, sprawdzając, kiedy jest faktycznie otwarty.
Wybierając miejsce na postój i zrobienie zdjęć, nie trzeba podchodzić zbyt blisko krawędzi, ponieważ ze szlaku rozciąga się już mnóstwo niezakłóconych widoków. Zboczenie ze szlaku niszczy łąki i zwiększa ryzyko poślizgnięcia się; w godzinach szczytu najlepiej zatrzymać się w miejscu, gdzie jest wystarczająco dużo miejsca, pozostawiając ścieżkę wolną.
Obecność i pora dnia
Obecność wielu wyciągów ułatwia dotarcie na grzbiet i przyciąga wielu narciarzy już od wczesnego rana, szczególnie w pogodne dni w lipcu i sierpniu. Napływ narciarzy jest nierównomierny: gromadzą się w pobliżu stacji, w Baita Fredarola i na tarasie schroniska Rifugio Viel dal Pan, a następnie rozprzestrzeniają się wzdłuż trawersu.
Wczesny start z Przełęczy Pordoi, przed otwarciem wyciągów, może zapewnić spokojniejszy odcinek, ale nie gwarantuje samotności i wymaga pokonania początkowego podejścia pieszo. Osoby korzystające z kolejki linowej mogą wybrać jeden z pierwszych zjazdów i uniknąć nadmiernie długich postojów. Po południu tłumy mogą się zmniejszyć, natomiast wzrasta ryzyko letnich burz i presji na końcowym zjeździe.
W najwęższych punktach skrzyżowania wymagają cierpliwości: osoby jadące szybciej muszą poczekać na odpowiednią ilość miejsca, nie zmuszając innych do zejścia w dół. Popularny balkon pozostaje wspólną ścieżką, a nie chodnikiem, po którym można spacerować, ignorując tych nadjeżdżających z naprzeciwka.
Kiedy jechać i co zabrać
Rzeczywisty sezon zależy od pokrywy śnieżnej na szlaku, otwarcia schronisk i funkcjonowania wyciągów. W czerwcu dno doliny może być zielone, podczas gdy pola śnieżne utrzymują się na wyższych wysokościach; jesienią pogodne dni i cieplejsze kolory idą w parze z krótszymi dniami i mniejszą regularnością kursów. Warunki z poprzedniego tygodnia są ważniejsze niż data w kalendarzu.
W plecaku powinna znaleźć się woda, krem z filtrem, ciepła warstwa, kurtka wodoodporna i niewielki zapas jedzenia, nawet jeśli planujesz zjeść lunch w schronisku. Sieć komórkowa nie zastąpi karty telefonicznej ani zamkniętej kolejki linowej. Przed przeprawą warto zapisać sobie rozkład jazdy autobusów i kolejek linowych przed odjazdem, a także rozważyć realną alternatywę na wypadek spóźnienia się na zaplanowane połączenie.
Namiot, nocleg i gdzie się zatrzymać
Nie można po prostu rozbić namiotu wzdłuż Viel dal Pan po zamknięciu wyciągów. Trasa przebiega przez pastwiska i tereny administrowane przez różne gminy i prowincje; obecność otwartej przestrzeni nie jest równoznaczna z zezwoleniem. Aby skorzystać z noclegu na wysokości, należy wcześniej skontaktować się ze schroniskiem Viel dal Pan. Osoby podróżujące kamperem powinny rozróżnić parking dzienny od nocnego i sprawdzić dozwolone strefy w wybranej gminie.
Canazei i Alba di Canazei znajdują się w pobliżu wyciągów narciarskich Col dei Rossi; Arabba jest dogodnie położona w pobliżu Porta Vescovo i masywu Sella. Ze schroniska, po wcześniejszej rezerwacji i w godzinach otwarcia, można cieszyć się wieczornym i porannym światłem bezpośrednio na szczycie.
Najłatwiejsza trasa prowadzi do schroniska z Col dei Rossi lub przełęczy Pordoi i wraca tą samą drogą. Porta Vescovo i Fedaia wymagają jednak przeprawy i sprawdzonej przesiadki na drogę powrotną.
Zdjęcie Booking.com
